Schuif aan bij Volksbelang

Van woningstichting tot visiecoöperatie

Volksbelang is er al negentig jaar voor Wijk bij Duurstede en haar inwoners. Onze opdracht is duidelijk: Volksbelang wil mensen een thuis geven binnen de lokale samenleving. Maar hoe voer je die opdracht uit in de eenentwintigste eeuw? Gewoon, door de samenleving aan tafel uit te nodigen …

Samen optrekken

Volksbelang werd negentig jaar geleden opgericht door enkele notabelen uit Wijk bij Duurstede. Met als doel: goede, veilige en gezonde woningen bieden aan mensen met lage inkomens. Destijds was Volksbelang een vereniging met leden. In de jaren negentig werd Volksbelang een stichting, die op dit moment een eenhoofdig bestuur (directeur-bestuurder) en een raad van commissarissen (toezichthouder) heeft.

In de afgelopen jaren is er in Nederland stevig gediscussieerd over de corporaties en hun relatie tot de samenleving en de overheid. Belangrijke vragen hierbij waren: Van wie is de corporatie? Wat maakt een corporatie tot een maatschappelijk integere onderneming?

Volksbelang heeft in deze discussie een eigen positie gekozen. Natuurlijk is het goed dat de landelijke overheid met toezichthoudende instanties, wetten en maatregelen ‘zekerheden’ inbouwt. Maar die zekerheden bepalen uiteindelijk niet de kwaliteit van een corporatie. Onze kwaliteit moeten we immers op lokaal niveau bewijzen. Met andere woorden: Volksbelang dient kapitaal en vastgoed effectief en efficiënt in te zetten ten behoeve van de lokale samenleving. Daarin slagen we, als we samen optrekken.

Thuis in de samenleving

Volksbelang Wijk bij Duurstede is er vóór de lokale samenleving, maar is ook ván de lokale samenleving. Om de verbondenheid met Wijk bij Duurstede stevig te verankeren, creëren we de visiecoöperatie: een andere organisatievorm met een andere structuur. Binnen de visiecoöperatie zal de lokale samenleving zeggenschap krijgen. Volksbelang stelt hiervoor de zogeheten bestuurstafel in. Onze bewoners, onze medewerkers, de gemeente, onze partners en onze investeerders zijn aan de bestuurstafel vertegenwoordigd. Zodat Volksbelang een visie en doelen ontwikkelt, die helemaal afgestemd zijn op de maatschappelijke opdracht: een thuis bieden binnen de samenleving.

De ‘tafelschikking’

Aan de bestuurstafel zijn vertegenwoordigd:

• bewoners, huurders en eigenaar-bewoners (belanghebbende bewoners: twee vertegenwoordigers);
• de werknemers van Volksbelang, zij die werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd (belanghebbende professie: twee vertegenwoordigers);
• de zorginstellingen en bedrijven, partners waarmee op basis van een overeenkomst wordt samengewerkt (belanghebbende ketenpartners);
• de financiers, partijen die in de onderneming hebben geïnvesteerd (belanghebbende kapitaal);
• de gemeente, als vertegenwoordiger van de lokale samenleving (belanghebbende maatschappij).

Elke vertegenwoordiger neemt op persoonlijke titel plaats aan de bestuurstafel. Hij/zij heeft echter de opdracht om voeling te houden met de ‘achterban’: de belanghebbenden die hij/zij vertegenwoordigt. Een van de bestuurders namens de werknemers is tevens de directeur van Volksbelang.

De ‘tafelmanieren’

De bestuurstafel is verantwoordelijk voor de visie, missie en strategie van Volksbelang. Met andere woorden: de bestuurstafel gaat de doelen voor de lange termijn stellen. En dat zullen maatschappelijke doelen zijn, die passen bij de samenleving waarin Volksbelang thuis is. Dat klinkt mooi, maar werkt dat in de praktijk?

Dat werkt, allereerst doordat de belanghebbenden bij Volksbelang aan de bestuurstafel evenwichtig vertegenwoordigd zijn. Maar het werkt ook, doordat aan de bestuurstafel op een positieve én efficiënte manier besluiten zullen worden genomen. Dat gebeurt op basis van visionair consent. Een besluit wordt genomen, als geen van de leden daartegen een overwegend bezwaar heeft ingebracht. Een overwegend bezwaar is een bezwaar dat onderbouwd aangeeft dat het besluit tegen de vastgestelde visie ingaat. Bovendien houden de individuele bestuursleden toezicht op elkaar. Het bestuur beoordeelt het eigen functioneren en dat van de bestuursleden.

De ‘visietafels’: de maatschappelijke antennes

Zoals gezegd, zullen de vertegenwoordigers aan de bestuurstafel voeling houden met de achterban. Anders kunnen ze hun opdracht immers niet naar behoren vervullen. Daarom stelt Volksbelang visietafels in. Voor elke groep belanghebbenden komt er een visietafel. Hieraan zullen de bestuursleden met de achterban ideeën en ervaringen gaan uitwisselen. De achterban geeft zo voeding aan de bestuursleden. Hoe zit het bijvoorbeeld met veiligheid, burenhulp en sfeer in de wijken? Welke zaken vragen speciale aandacht binnen de eigen organisatie van Volksbelang? Hoe verloopt het samenspel met de gemeente? Kunnen we nieuwe projecten ontwikkelen, die passen bij de maatschappelijke opdracht? Zomaar wat voorbeelden van zaken die aan de verschillende visietafels ter sprake zullen komen. Daarbij zal steeds de link worden gelegd met wonen, dat in de opdracht van Volksbelang immers centraal staat.

Intern: verandering taken en verantwoordelijkheden

De nieuwe bestuursvorm brengt een scheiding aan tussen visie, beleid en uitvoering. Daardoor zullen binnen Volksbelang taken en verantwoordelijkheden veranderen. Het bestuur is verantwoordelijk voor een breed gedragen visie, missie en strategie. Het stelt maatschappelijke doelen voor de lange termijn vast. Vanuit dit langetermijnperspectief zal het bestuur gaan sturen op de functie en de koers van de organisatie.

Het management vertaalt de bestuursvisie in beleid voor de middellange termijn. Dit betekent dat het management aangeeft hoe, met welke middelen en binnen welke tijd de visie kan worden gerealiseerd.

De medewerkers in de uitvoeringsorganisatie gaan visie en beleid in de dagelijkse praktijk waarmaken. Zij doen dat in goede afstemming met de bewoners in buurten en wijken.

Onderweg naar visiecoöperatie Volksbelang

Volksbelang wil een visiecoöperatie worden, waarvan in deze brochure de hoofdlijnen zijn beschreven. Met goedkeuring van VROM zijn we hiervoor een experiment gestart. Als het aan Volksbelang ligt, is dit nog maar het begin. Uiteindelijk willen we namelijk komen tot een coöperatieve rechtsvorm, waarin gedeeld eigendom, gezamenlijke en gedeelde zeggenschap, rechten, plichten en voordelen van burgers en belanghebbenden gewaarborgd zijn.

Uiteraard zullen we de visiecoöperatie in samenspraak met de belanghebbenden vormgeven. We houden u op de hoogte.